Kościół Chrześcijan Baptystów

1. BAPTYZM – nurt chrześcijaństwa należący do protestantyzmu, akcentujący indywidualizm w relacji do Boga i nadrzędną rolę Pisma Świętego. Serwis www.baptysci.pl podaje, że baptyści na świecie liczą ponad 100 milionów, w tym ponad 40 mln dorosłych czlonków. Centrum baptystycznej siły na świecie są Stany Zjednoczone- baptyści z tego kraju stanowią około 75 proc. liczby baptystów na świecie. Dziś w Brazylii baptyści są trzecim wyznaniem, licząc dobrze ponad milion dorosłych członków. Szacuje się, że w Polsce jest ich 6,5 tys., ale niektóre źródła podają, że z dziećmi i sympatykami jest ich w Polsce nawet 9 tys.

2. HISTORIA- Pierwsze wspólnoty (zbory) typowo baptystyczne powstały w początkach XVII stulecia w Holandii i Anglii, jednak ruch zrodził się w XVI wieku w Szwajcarii. Baptyści wystąpili wtedy z, tak oczywistymi dzisiaj, a tak niezwykłymi wówczas, postulatami, jak: rozdział Kościoł od państwa, wolność sumienia i wyznania dla wszystkich, wzajemna tolerancja religijna. Prześladowani za swe wywrotowe poglądy, emigrowali do Ameryki. Pierwszy zbór baptystów powstał w 1609 roku w Amsterdamie. Tam jego pastor Jan Smyth poznaje teologię mennonicką, razem z przekonaniem o konieczności chrztu świadomego, jako aktu wiary. W wyniku dyskusji w 1609 pastor Smyth chrzci samego siebie i następnie chrzci zbór. Tak powstaje pierwszy zbór baptystyczny, ale z powodu prześladowań wkrótce przestał istnieć.

Następnie odrodził się w 1611 roku pod Londynem (a jego przywódcą był Tomasz Helwys). Forma pobożności zborów baptystycznych - odwołująca się bezpośrednio do Ewangelii, pozbawiona rytualizmu, odrzucająca hierarchiczność życia kościelnego, popierająca demokratyzm w gminie wierzących, bazująca na konieczności indywidualnego, opartego o swobodny wybór, kontaktu z Bogiem, oferująca nową wizję stylu życia, podkreślającą odpowiedzialność wierzącego bezpośrednio przed Bogiem, zalecającą samodyscyplinę, oszczędność, gospodarność, zaradność - bardzo mocno przemawiała do współczesnych. Baptyzm przyjmowali wówczas także oficerowie i żołnierze armii Republiki, zaś sam Lord Protektor, Oliwer Cromwell, sprzyjał baptystom, ustanawiając m.in. kapelanów wojskowych tego wyznania. Po przywróceniu monarchii angielskiej baptyści stanęli pod pręgierzem prześladowań z powodu swych przekonań religijnych. Wielu z nich trafiło do ciężkich więzień, podlegało karom cielesnym bądź grzywnom. Pomimo wielkich przeciwności występowali z żądaniem przyznania wolności sumienia i wyznania wszystkim ludziom, także - co było nowością w tamtych czasach - osobom niewierzącym. Niezłomna walka o swobodę przekonań stała się cechą charakterystyczną ruchu baptystycznego, który zarówno w krajach gdzie stanowił mniejszość, jak i większość, zabiegał o wolność światopoglądową dla wszystkich, a nie tylko dla siebie. Z tych samych powodów baptyści popierali procesy demokratyzacyjne w wielu państwach.

Baptyści udawali się na ziemię amerykańską by swobodnie praktykować swoją wiarę. W Ameryce Północnej propagatorem baptyzmu był na początku XVII wieku Roger Williams. Wykupiwszy od traktowanych przezeń po partnersku Indian ziemię, założył kolonię Rhode Island (najmniejszy stan USA), gdzie po raz pierwszy w dziejach ludzkości założył państwo gwarantujące wolność sumienia i wyznania wszystkim mieszkańcom. Uznał, iż władze administracyjne nie mają prawa wkraczać w dziedzinę światopoglądu swych obywateli, który jest ich wyłączną sprawą. Wprowadził zatem praktyczny rozdział Kościołów od państwa. W stolicy Rhode Island, Providence, Williams założył w 1639 r. pierwszy amerykański zbór baptystyczny.

Pierwszy zbór baptystyczny w kontynentalnej Europie powstał w 1834 roku. W 1905 roku powstał Światowy Alians Baptystyczny (Baptist World Alliance), liczący w 1993 147 tysięcy zborów, skupiających 38 milionów członków. Ogółem Alians skupia ponad 100 milionów wyznawców skupionych w lokalnych uniach baptystycznych. Do związku nie należy wiele zborów fundamentalistycznych, przeciwnych umiarkowanej teologii i ekumenizmowi (współpraca religii przy zachowaniu tożsamości) Aliansu. Baptyści stali się w skali światowej jednym z głównych wyznań protestanckich.

3. BAPTYŚCI W POLSCE- Pierwszy zbór baptystyczny na ziemiach polskich powstał w 1858, gdzie dociera za sprawą Niemca J.G. Onckena. Tak więc Baptyzm w Polsce ma już swoją ponad 150-letnią historię i jako nowy ruch religijny pojawił się na ziemiach polskich w okresie zaborów, kiedy Polska nie istniała na mapach Europy. Początki polskiego baptyzmu na terenie byłego Królestwa Kongresowego łączą się nierozerwalnie z osobą wiejskiego nauczyciela, luteranina Gotfryda Fryderyka Alfa. Pod wpływem osobistej lektury Biblii przeżył duchowe odrodzenie i został wraz z grupą innych wierzących ochrzczony według porządku biblijnego dnia 28 listopada 1858 roku. Ten dzień przyjmuje się jako początek baptyzmu na rdzennych ziemiach polskich oraz datę powstania zboru baptystycznego w Adamowie (pierwszego w zaborze rosyjskim). Warto dodać, iż baptyzm na współczesnych ziemiach polskich pojawił się wcześniej. W pruskim Elblągu pierwszy zbór baptystyczny powstał w 1844 roku, Wrocławiu, Olsztynie i Szczecinie w 1846, a w Legnicy w 1849. Założycielem wszystkich tych niemieckich zborów był Johann Gerhard Oncken, który rozpoczął ruch baptystyczny w Europie poza Wyspami Brytyjskimi.

W pierwszym stadium rozwoju tzn. do początku lat 20. poprzedniego stulecia, baptyzm rozprzestrzeniał się głównie wśród zamieszkałej na ziemiach polskich ludności niemieckiej. Po tej dacie zaczął zyskiwać coraz szersze przyjęcie wśród Polaków, zwłaszcza na ówczesnych wschodnich rubieżach Rzeczypospolitej. W okresie międzywojennym istniały dwa związki baptystyczne: niemiecki i słowiański, skupiające wspólnie u progu II wojny światowej ponad 17.000 dorosłych członków, co ogółem tworzyło społeczność liczącą około 50.000 wiernych. Wojna przyniosła baptystom w Polsce olbrzymie straty, tak pod względem ilości wiernych, których duża liczba zginęła w trakcie działań okupacyjnych i wojennych bądź znalazła się poza nową granicą państwa, jak i w wymiarze materialnym. Przed II wojną światową baptyści działali zgodnie z prawami i przepisami obowiązującymi w 3 zaborach oraz z art. 111 i 112 Konstytucji marcowej. W 1946 Polski Kościół Chrześcijan Baptystów zyskał w Polsce uznanie prawne, w 1968 otrzymał zatwierdzenie swojego statutu. (Art.111. Wszystkim obywatelom poręcza się wolność sumienia i wyznania. Żaden obywatel nie może być z powodu swego wyznania i przekonań religijnych ograniczony w prawach, przysługujących innym obywatelom. Wszyscy mieszkańcy Państwa Polskiego mają prawo wolnego wyznawania zarówno publicznie jak i prywatnie swej wiary i wykonywania przepisów swej religii lub obrządku, o ile to nie sprzeciwia się porządkowi publicznemu ani obyczajności publicznej. Art.112. Wolności wyznania nie wolno używać w sposób, przeciwny ustawom. Nikt nie może uchylać się od spełnienia obowiązków publicznych z powodu swoich wierzeń religijnych. Nikt nie może być zmuszony do udziału w czynnościach lub obrzędach religijnych, o ile nie podlega władzy rodzicielskiej lub opiekuńczej).

4. SKĄD NAZWA baptyści?- Baptyści (z j. greckiego baptidzo – chrzcić) to nazwa, która była im nadawana, ponieważ kwestionowali sensowność chrztu niemowląt. Uważali, że jako sprzeczny z nauką i praktyką Nowego Testamentu jest bezwartościowy, a nawet szkodliwy, bo sugeruje, że można być chrześcijaninem w sposób bierny - niejako "z urodzenia". Takiemu podejściu przeciwstawiali konieczność podjęcia przez każdego człowieka osobistej decyzji naśladowania Chrystusa, po której dopiero może nastąpić świadome przyjęcie chrztu wiary połączone z aktywnym włączeniem się w życie Kościoła. Odmawiano także chrztu dzieciom z powodu niemożności samodzielnego wybrania przez nich rodziców chrzestnych.

5. Organizacja- Podstawową jednostką organizacyjną Kościoła jest zbór. Aby powstał zbór, musi do niego należeć co najmniej 25 członków. Zbory na określonym terenie tworzą okręg, wszystkie zbory w danym kraju - unię zborów (Kościół). Organem ustawodawczym i najwyższą władzą unii są synody lub konferencje zwoływane corocznie lub co trzy lata. Obecnie największymi zborami baptystycznym są: I zbór we Wrocławiu oraz zbór w Białymstoku które liczą ponad 300 członków. W całym kraju unia zborów baptystycznych liczy sobie ok. 4700 członków, a wraz z dziećmi i sympatykami ok. 6500-7000 osób.

Obecnie w Polsce przedstawicielami baptyzmu jest Kościół Chrześcijan Baptystów w RP, Biblijny Kościół Baptystyczny oraz kilka niezależnych, niezrzeszonych wspólnot baptystycznych. Organem prasowym jest kwartalnik „Słowo prawdy”. Siedzibą władz jest miasto stołeczne Warszawa. Uczelnią wyższą kościoła jest Wyższe Baptystyczne Seminarium Teologiczne w Warszawie.

6. Działalność- Status prawny Kościoła określa ustawa z dnia 30 czerwca 1995 r. o stosunku Państwa do Kościoła Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1995 r. Nr 97, poz. 480). Kościół jest niezależny od jakiejkolwiek zagranicznej władzy duchownej lub świeckiej. Jest następcą prawnym zborów, organizacji i gmin baptystycznych działających na obecnym terytorium RP przed dniem 1 września 1939. Naczelną władzą Kościoła Chrześcijan Baptystów jest Krajowa Konferencja Kościoła mająca uprawnienia ustawodawcze, która zbiera się co 3 lata i m.in. wybiera Przewodniczącego Rady Kościoła który wchodzi w skład Rady Kościoła (9 przedstawicieli okręgów Kościoła + Przewodniczący Rady Kościoła) oraz Komisję Rewizyjną. Obecnym Przewodniczącym Rady Kościoła i Prezbiterem Naczelnym jest pastor Gustaw Cieślar. Przewodniczący wybierany jest na 4-letnią kadencję z dwukrotną możliwością reelekcji. Jest 9 okręgów, które łącznie zrzeszają ponad 80 zborów, a także około 30 placówek i stacji misyjnych.

Gustaw Cieślar- Ur. 6 lipca 1957 roku w Brennej, na Śląsku Cieszyńskim. Żonaty, 3 synów. W 1976 r. przekonany o potrzebie osobistej pokuty i przyjęcia Pana Jezusa Chrystusa podjął świadomą decyzję naśladowania Chrystusa. W 1978 r. przyjął chrzest na wyznanie wiary. W latach 1978-1983 studiował w Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Wa-wie uzyskując stopień magistra teologii.

W kościele działają następujące służby i agendy: Platforma Informacyjna - koordynator: Wojciech Mikulski :

o Czasopismo "Słowo Prawdy" - redaktor naczelny: vacat

o Kwartalnik "Pryscylla" - redaktor naczelny: Lija Ojrych

o Komisja Radiowo-Telewizyjna - przew. pastor Henryk Skrzypkowski

o Służba Internetowa

· Służby:

o Służba Młodzieży - liderzy: Rafał Socha i Marek Cieślar

o Służba Katechetyczna - Małgorzata Poterewicz

o Misja Społeczna - Ryszard Gutkowski

o Służba Kobiet - lider: Urszula Nowak

· Komisje:

o Komisja Edukacji i Wychowania przew. Zofia Głuszek

o Komisja Powiernicza - przew. pastor Gustaw Cieślar

o Komisja Egzaminacyjna - przew. pastor Andrzej Seweryn

· Duszpasterstwa:

o Duszpasterstwo Dzieci i Młodzieży, Akademickie, Osób Stanu Wolnego, Rodzin, Seniorów, Chorych, Osadzonych, Służb Mundurowych

· Wydawnictwo "Słowo Prawdy" - dyrektor wydawnictwa: pastor Mateusz Wichary

· CEL - Centrum Edukacji Liderów - lider: pastor Daniel Trusiewicz

· Grupy Radykalnej Odnowy Misyjnej (G.R.O.M) - liderzy: Michał Omelianowicz, Radosław Świerk oraz Marcin Chrząszcz

Ponadto kościół posiada cztery ośrodki: katechetyczno-wypoczynkowy w Świętajnie, kolonijne: w Bielicach i Narewce, a także ośrodek konferencyjno-rekolekcyjny w Warszawie - Radości oraz Dom Opieki w Białymstoku. Kościół jest także organizatorem wielu konferencji, zjazdów, obozów itd.

Poglądy ogólnie

· Zbawienie nie jest według baptystów osiągalne na podstawie uczynków lecz jedynie łaską Boga przez osobistą wiarę w zbawcze dzieło odkupienia z grzechu poprzez ofiarę Jezusa Chrystusa. Zbawienie jest aktem niezasłużonej łaski Bożej, otrzymanym przez wiarę w Chrystusa, a nie przez jakąkolwiek pokutę lub dobre uczynki; grzechy są odpuszczone, człowiek jest narodzony na nowo, usprawiedliwiony, przyjęty do rodziny Bożej, do zbawienia przeznaczone są poszczególne jednostki

· Spowiedź- Zbawienie nie przez Kościół a przez Chrystusa – baptyści są przekonani, że ani Kościół Chrześcijan Baptystów, ani jakikolwiek inny, nie jest jedynym wyłącznym dawcą czy przekazicielem zbawienia, ponieważ jest nim jedynie Jezus Chrystus – jedyny Pośrednik pomiędzy człowiekiem a Bogiem.

· Ksiądz nie jest ponad wiernymi, tylko Chrystus jest pośrednikiem między Bogiem, a wiernymi- z czego wyniki brak indywidualnej spowiedzi

· Baptyści akcentują autonomię poszczególnych zborów, głoszą też prymat religijności indywidualnej nad jej formami zbiorowymi

· Są też zwolennikami rozdziału kościoła i państwa. Większość baptystów reprezentuje ewangelikalne chrześcijaństwo, choć wielu wybitnych baptystów i niektóre denominacje baptystyczne przynależą do liberalnego lub modernistycznego typu protestantyzmu. Wszyscy wyznawcy posiadają równy status i jednakowe prawo głosu w sprawach gminy kościelnej.

· Autorytet Pisma – Najwyższym autorytetem wiary jest Pismo Święte, które jest jedynym niepodważalnym źródłem nauki o Bogu i Jego postanowieniach dotyczących człowieka.

· Trójjedyność Boga – Bóg jest Stwórcą i Panem Stworzenia, który objawia się w trzech doskonałych Osobach: jako Ojciec, Syn i Duch Święty. Tylko Jemu należy się cześć i oddawanie chwały, dlatego baptyści nie czczą Marii. Uznają ją natomiast za kobietę szczególną, wybraną przez Boga do urodzenia Jezusa i dlatego godną szacunku i naśladowania w jej zaufaniu Jezusowi Chrystusowi.

· Baptyści udzielają chrztu wyłącznie tym, którzy świadomie wyrażają żal za grzechy i wyznają wiarę w Chrystusa. Chrzest na wyznanie wiary – zgodnie z Bożym zaleceniem i porządkiem, jaki ustanowił Jezus Chrystus, baptyści przyjmują chrzest tylko na osobiste wyznanie wiary w zbawienie, jakie otrzymaliśmy z rąk Chrystusa. Chrzest jest zewnętrznym, publicznym świadectwem tego, że je przyjęliśmy. Nie jest chrzest sakramentem, w znaczeniu samoistnego tworzenia nowej rzeczywistości duchowej, ale nieodzownym następstwem ukorzenia się przed Bogiem i uznania Go za swojego Pana i Zbawiciela oraz oznaką przyłączenia się do Kościoła. Chrzczą przez całkowite zanurzenie osoby w wieku 14 lat i wszystkich nawróconych, traktując ten akt jako symbol duchowej śmierci i zmartwychwstania - podkreślają, że przyjęcie chrztu musi wiązać się z głębokim zrozumieniem prawd religijnych.

· Wolność sumienia dla każdego człowieka – wiara jest dla baptystów sprawą świadomego wyboru, stąd nikogo ich zdaniem nie wolno przymuszać do identyfikacji religijnej.

· Nie uznają zwierzchnictwa papieża

· Akcentują rolę kobiety

· Nie przywiązują wagi do budynków sakralnych

Kierując się nauczaniem Biblii odrzucają istnienie: świętych miejsc (kościół jest tam, gdzie w danej chwili wierzący w Chrystusa zbierają się, by go wielbić; nie jest budowlą, lecz społecznością) Dlatego też odrzucili wizję Kościoła jako organizacji przymusowej, do której przystępuje się automatycznie, na mocy tradycji, utartego zwyczaju. Świętego czasu (Boga należy czcić zawsze i wszędzie, całym swoim życiem, a nie od święta), świetej kasty (w Nowym Testamencie wszyscy chrześcijanie nazywani są kapłanami, gdyż jako oczyszczeni krwią Chrystusa mają wolny dostęp do tronu Boga nie potrzebując żadnych pośredników), świętych rytuałów (jedynie biblijne sakramenty: chrzest i komunia, mają wartość; o tyle tylko, o ile wyrażaja istniejącą rzeczywistość duchową, tj. przyłączenie i udział w społeczności z Bogiem - same przez się nie są w stanie nic dać). Zakwestionowali dlatego chrzest niemowląt jako praktykę nie posiadającą oparcia w Biblii. Zrozumieli, iż Pismo Święte za chrześcijan uznaje osoby, które usłyszały Ewangelię czyli Dobrą Nowinę o Bożym ratunku od duchowej śmierci, przyjęły ją, świadomie uwierzyły jej i trwają w niej. Dlatego też i chrzest (podobnie jak i inne czynności kościelne), aby nie był czczym rytuałem, udzielany być musi człowiekowi świadomemu jego znaczenia.

Baptyści różnią się często między sobą w pewnych kwestiach np.: predestynacja (losy człowieka są z góry określone przez Boga) bądź wolna wola, pewność bądź możliwość utracenia zbawienia, stosunek do teorii ewolucji.

Światowy Związek Baptystów, oficjalna światowa wspólnota baptystyczna zrzeszająca 201 baptystycznych konwentów/unii rozpoczęła swoją działalność w Londynie, Anglia, w 1905 roku na pierwszym Światowym Kongresie Baptystów. Światowy Związek Baptystów można najlepiej opisać jako wspólnotę wierzących z całego świata. Uczestnictwo w Związku jest dobrowolne, ponieważ Baptyści nie mają jednego autoratywnego 'centrum. Światowy Związek Baptystów założył sześć regionalnych wspólnot. Są to następujące grupy: Baptyści Północno-Amerykańscy, Baptystyczna Federacja Azji, Afrykański Związek Baptystów, Karaibski Związek Baptystów, Unia Baptystów Ameryki Południowej, Europejska Federacja Baptystów. Każdy region jest obsługiwany przez Sekretarza Wykonawczego, który jest równocześnie Sekretarzem Regionalnym Związku Baptystów. Ponieważ Baptyści od samego początku byli prześladowani za swoje przekonania religijne, Światowy Związek Baptystów broni prawa każdego do korzystania z wolności religijnej.

W 2002 roku 13.3. w Warszawie - Aleksander Kwaśniewski spotkał się z prezydentem Światowego Związku Baptystycznego (ŚZB) Billy Kimem z Korei Południowej. Kim prosił Kwaśniewskiego, by ten wsparł swymi kontaktami kwestie wolności religijnej w krajach b. ZSRR. Prezydentowi Światowego Związku Baptystów towarzyszyli sekretarz generalny Związku Denton Lotz z USA oraz zwierzchnik Kościoła Chrześcijan Baptystów w Polsce pastor Andrzej Seweryn. Po spotkaniu Kim powiedział PAP: "Składając wizytę chcieliśmy wyrazić naszą wdzięczność prezydentowi za to, że dostrzega i docenia miejsce i rolę Kościołów mniejszościowych w Polsce".

Jak wygląda pogrzeb- W miejscu, gdzie zbór ma swój budynek kościelny zwykle pierwsza część odbywa się w takim budynku (kościele). Na nabożeństwie jest czytane Pismo Święte, a szczególnie Psalmy, jest kazanie, są śpiewane pieśni. Członkowie wspólnoty (uczestnicy nabożeństwa) modlą się. Prowadzący czyta wspomnienie o osobie zmarłej. Dalsza część odbywa się nad grobem. A czyściec? Czyściec istnieje tu na ziemi. Podczas naszego ziemskiego życia mamy szansę i okazję oczyścić się. Jeśli tego nie zrobimy, po śmierci jest to już niemożliwe. Nie mogą nam w tym pomóc ani duchowni, ani rodzina. Ile kosztuje pogrzeb w kościele baptystów? Duchowni w kościele chrześcijan baptystów nie pobierają żadnych opłat za jakiekolwiek usługi kościelne (pogrzeb, chrzest, ślub).

Jak wygląda nabożeństwo- - Nabożeństwo jest czasem, kiedy spotykamy się z Bogiem i innymi wierzącymi. Na początku każdy jest witany. Potem kolejność jest rozmaita i zależy od okazji i zboru. U nas w Krakowie na przykład, najpierw jest śpiewana pieśń. Potem jest powitanie ze strony pastora i przekazywanie sobie pozdrowień od innych zborów. Następnie śpiewamy pieśni i modlimy się w przerwach między nimi - jedni na głos, inni w ciszy. Potem jest kazanie, czasem dość długie - zawsze oparte na Piśmie Świętym. Po kazaniu są modlitwy - często wstawiennicze, za innych ludzi. Na koniec śpiewamy pieśń, zbierana jest kolekta, pastor czyta ogłoszenia. Na samym końcu czyta błogosławieństwo z którejś z ksiąg biblijnych. Tak właśnie wygląda typowe niedzielne i świąteczne nabożeństwo. W Zielonej Górze nabożeństwo odbywa się w niedzielę o 11.30 i w środy o 18.00.

Czy Wy też macie takie święta jak Wielkanoc, czy Boże Narodzenie?
- Tak, obchodzimy je. Do tego obchodzimy także Pamiątkę Wniebowstąpienia Jezusa, Zielone Świątki (Pięćdziesiątnicę), Święto Żniw oraz Wielki Piątek.

Baptyści dnia 7-go- dzień święty to sabat czyli sobota

Anabaptyści- rezygnują z budynków sakralnych i innych przedmiotów kultu/ bardziej radykalni

Kościół w 1991 roku zmienił nazwę z Polski Kościół Chrześcijan Baptystów na Kościół Chrześcijan Baptystów oraz nazwę organiu zarządzającego z Naczelna Rada PKCHB, na Rada Kościoła Chrześcijan Baptystów.

2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007

Liczebność: 10 Kościół Chrześcijan Baptystów 6000 6040 6080 6180 6300 6400 6500

Tendencja wzrostowa (w Polsce)

Bardziej znani baptyści- John Bunyan (XVII-wieczny klasyk literatury angielskiej), Charles Spurgeon (uważany za jednego z największych kaznodziejów w historii Anglii), Billy Graham (najbardziej popularny i ceniony ewangelista międzynarodowy XX wieku), Martin Luther King(działacz na rzecz obrony praw człowieka, laureat pokojowej nagrody Nobla), J. D. Rockefeller (przemysłowiec i filantrop), Hary Truman (były prezydent Stanów Zjednoczonych), Jimmy Carter (były prezydent Stanów Zjednoczonych), Josh McDowell
(uznany autorytet na polu apologetyki biblijnej, wykładowca i ewangelista), Chuck Norris (amerykański aktor).

Nie mają obrzędów!

· http://dlajezusa.pl/dj/content/view/883/99/1/1/

· USTAWA z dnia 30 czerwca 1995 r. o stosunku Państwa do Kościoła Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej Polskiej.

· http://www.zielonagora.baptysci.pl/polish/polramkiglowne.html

· (68) 453-16-09 Wiśniowa 44 lok. 6, 65-517 Zielona Góra Work +48 683235065

· Roger Williams : twórca nowoczesnych stosunków państwo-kościół / Tadeusz J. Zieliński

· Encyklopedia Katolicka / pod red. Feliksa Gryglewicza, Romualda Łukaszyka, Zygmunta Sułowskiego ; Katolicki Uniwersytet Lubelski

· Zbór Kościoła Chrześcijan Baptystów w Warszawie w latach 1871-1993 / oprac. Mieczysław Cynke ; współpraca Irena Piasecka. - Warszawa : "Słowo Prawdy", 1994. - 25 s.

· Chrześcijaństwo ewangeliczne a katolicy / Krzysztof Bednarczyk. - Warszawa : Polski Kościół Chrześcijan Baptystów, 1974 (Baptyści a Katolicy)

· Winiarczyk-Kossakowska M., Ustawy III Rzeczypospolitej o stosunku państwa do kościołów chrześcijańskich, Dom Wydawniczy ELIPSA, Warszawa 2004.

· Zieliński T.J., Kościół Chrześcijan Baptystów, Warszawa 1994.

· Zieliński T.J., Podstawowe przepisy prawne Kościoła Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1996.

· Zieliński T.J., Roger Williams 1603-1683. Zarys myśli teologicznej i polityczno-wyznaniowej, Warszawa 1996.

· Zieliński T.J., Kościół Baptystyczny - orędzie i działalność..., Warszawa 2000.

· R. MICHALAK, Kościoły protestanckie i władze partyjno-państwowe w Polsce (1945-1956), Warszawa 2002, s. 30-31., 232-241

· K. WIAZOWSKI, Kształcenie teologiczne w Kościele Chrześcijan Baptystów w Polsce, Warszawa 2000, s. 8-13.

· Por. K. Bednarczyk, Baptyści, w: W. Hryniewicz, J.S. Gajka, S.J. Kozy (red.), Ku chrześcijaństwu jutra. Wprowadzenie do ekumenizmu, Lublin 1996, s. 188-192

· www.baptist.org

· http://www.abc-usa.org/

· http://www.wiadomosci24.pl/artykul/baptysci_mali_wielcy_duchem_132981-2--1-a.html?usun_komentarz=

· Recenzja opublikowana w piśmie „Słowo i Myśl” 2008, nr 4 (Poznań) USTAWA z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania.

· Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w sprawie wolności sumienia i wyznania stwierdza: Art. 53.

Zasadnicze Prawo Wewnętrzne Kościoła Chrześcijan Baptystów w Rzeczypospolitej Polskiej - z dnia 1 października 2005 r. (Weszło w życie z chwilą otwarcia XXXI Krajowej Ko

• Biologia
• Chemia
• Ekonomia
• Fizyka
• Geografia
• Historia
• Informatyka
• Język angielski
• Język niemiecki
• Język Polski
• Marketing
• Matematyka
• Medycyna
• Muzyka
• Pedagogika
• Plastyka
• Prawo
• Przedsiębiorczość
• Psychologia
• Religia
• Socjologia
• Socjologia
• Statystyka
• WOS
• Zarządzanie
• Zarządzanie i marketing
• Inne

• 
  1. szpuncer - 1300 pkt.
• 
  2. prezes778 - 1108 pkt.
• 
  3. michalek - 1035 pkt.
• 
  4. xavi - 948 pkt.
• 
  5. krzysiek - 910 pkt.