Wynikanie, a wnioskowanie.
Wynikanie i wnioskowanie są częściami składowymi logiki formalnej. „Logika formalna jest to nauka, której twierdzenia zbudowane są wyłącznie ze stałych logicznych oraz z symboli zmiennych.” Jeśli do obu tych określeń dodamy przymiotnik „logiczne” wówczas możemy oprzeć je na logicznym rachunku zdań. Cała logika formalna posiada własną terminologię, bez znajomości której trudno pojąć wynikanie i wnioskowanie. Żeby rozpocząć rozważania na właściwy temat tejże pracy należy nadmienić, czym są stałe językowe, stałe logiczne i zmienne. Stałe językowe to nic innego jak terminy, dane słowa i pojęcia, które są właściwe danej nauce. Z kolei stałe logiczne to specyficzne terminy używane w niezmienionej formie we wszelkich naukach. „Zmienne są to symbole, w miejsce których można podstawić stałe odpowiedniej kategorii (nazwy, w szczególności liczby; zdania; funkcje).” W logice, podobnie jak i w innych naukach występują twierdzenia, które są schematami zdaniowymi. „Twierdzenia opisują świat prawdziwie lub fałszywie, czyli przysługuje im wartość logiczna.” Schematy będące zawsze prawdziwe są nazywane w języku logiki tautologiami. „Tautologie logiczne są to twierdzenia logiczne (schematy, w których obok zmiennych występują tylko stałe logiczne) zawsze prawdziwe.” Tautologie te znajdują swe zastosowanie w procesach wynikania i wnioskowania. Z kolei, szczególnym rodzajem schematu jest zdanie, które możemy otrzymać z pewnego schematu poprzez podstawienie wyrażeń stałych w miejsce odpowiednich zmiennych.
Wszystkie wspominane dotychczas pojęcia są pomocne przy definiowaniu samego wynikania logicznego. Wynikanie to nic innego, jak dochodzenie do pewnych wniosków dzięki poszczególnym zdaniom. Ze zdania, które stoi na pierwszym miejscu wynika następujące po nim, jeśli pierwsze zdanie jest prawdziwe. Takie rozumowanie nie zawsze jednak musi pokrywać się z rzeczywistym stanem rzeczy, choć logika przyznaje mu miano „prawdy”. Istnieje szereg rodzajów związków pomiędzy prawdziwością racji i jej następstwem. Rzeczą nieulegającą wątpliwości jest to, że zdanie następujące po zdaniu prawdziwym, jest zawsze prawdziwe. „Jeżeli bowiem zdanie B jest następstwem zdania A, czyli jeżeli ze zdania A wynika zdanie B, to wykluczonym jest, aby A było prawdą, zaś B fałszem.” Inaczej można określić takie zjawisko słowami: wynikanie „takie określamy (krócej) jako niezawodne, to jest ukształtowane według schematu, który zapewnia, że o ile przesłanki wnioskowania są prawdziwe, to i wniosek jest prawdziwy.” W każdym przypadku, w którym pierwotna racja jest prawdziwa, wszelkie wnioski z niej wysnute również będą prawdziwe. Kolejnym przypadkiem związków pomiędzy zdaniami następującymi po sobie jest to, że jeśli „wychodzimy” od zdania fałszywego, to kolejne zdania mogą zarówno okazać się prawdziwe, jak i fałszywe. „Fałszywe racje miewają następstwa fałszywe, ale miewają też następstwa prawdziwe.” Racje zdania będącego prawdą mogą również niekiedy prowadzić do zdań prawdziwych, ale bywają również takie przypadki, w których następne zdanie będzie fałszywe. Ostatnim przykładem tego rodzaju związków jest to, że z fałszu zawsze wynika fałsz. Reasumując, można wysnuć jeden wniosek: „Gdy ze zdania A wynika zdanie B, czyli A jest racją dla B, zaś B następstwem A, to wykluczony jest tylko ten przypadek, żeby zdanie A będące racją zdania B było prawdziwe, zaś zdanie B będące następstwem zdania A było zarazem fałszywe, natomiast wszystkie pozostałe przypadki są dopuszczalne.”
Aby w pełni korzystać z serwisu należy się zalogować. Jeżeli jeszcze nia masz konta na
przygotowany.pl, zapraszamy do
rejestracji!
Publikując własne opracowania zbierasz punkty, dzięki czemu masz dostęp do większości zasobów serwisu przygotowany.pl