Urbanizacja jest to zespól przemian ekonomicznych, spolecznych, kulturowych i przestrzennych, prowadzacych do rozwoju miast, aglomeracji miejskich i ukladów metropolitalnych oraz do wzrostu liczby ludnosci miejskiej (albo liczby ludnosci zyjacej wedlug wzorców miejskich) i jej udzialu w ogólnej liczbie ludnosci kraju (regionu).
Wspólczesne procesy urbanizacji prowadza w szczególnosci do:
- dalszego rozwoju istniejacych miast i powstawania nowych miast
- tworzenia sie aglomeracji miejskich o róznym charakterze
- laczenia sie aglomeracji miejskich w wieloprzestrzenne uklady metropolitalne, które integrujac sie funkcjonalnie, tworza megapolis
- urbanizacji obszarów wiejskich, w której wyniku zanika dychotomia miasto – wies
Procesy urbanizacji zwiazane z przemianami spoleczno – ekonomicznymi i demograficznymi wspólczesnego swiata przebiegaja na róznych plaszczyznach. Chcac je ujmowac calosciowo, trzeba mówic o urbanizacji:
- demograficznej, czyli wzroscie liczby i odsetka ludnosci miejskiej w wyniku wzmozonych migracji do miast
- ekonomicznej, która polega na wzroscie liczby i odsetka zatrudnionych w pozarolniczych dzialach gospodarki, najpierw w przemysle i budownictwie, a nastepnie w uslugach
- przestrzennej, która polega na upowszechnianiu sie miejskiego stylu zycia zarówno wsród ludnosci naplywajacej do miast, jak równiez pozostajacej na obszarach wiejskich
Procesy urbanizacji zmieniaja swój charakter oraz dynamike w zaleznosci od stopnia zaawansowania – fazy urbanizacji. Najczesciej wyróznia sie cztery fazy urbanizacji: urbanizacje, suburbanizcje, dezurbanizacje i reurbanizacje.
W fazie urbanizacji i suburbanizacji zwieksza sie koncentracja ludnosci – najpierw w miastach, a z czasem glównie w aglomeracjach miejskich oraz w ich strefach peryferyjnych – postepujaca wraz z koncentracja przemyslu, urzadzen infrastruktury technicznej i uslug.
Pod koniec fazy suburbanizacji daja sie juz zauwazyc tendencje odsrodkowe, polegajace na odplywie ludnosci z obszarów centralnych aglomeracji na ich peryferie, czemu sprzyja rozwój motoryzacji indywidualnej oraz ogólnodostepnych systemów komunikacji.
W fazie dezurbanizacji i reurbanizacji nasila sie dekoncentracja ludnosci, polegajaca na intensywnym jej odplywie juz nie tylko z obszarów centralnych aglomeracji, ale tez z ich stref peryferyjnych na obszary bardziej oddalone. Sprzyja temu dalszy rozwój motoryzacji indywidualnej i ogólny wzrost dobrobytu. Nie mniej wazne sa tez procesy zachodzace w sferze produkcji materialnej, a zwlaszcza w przemysle, który – modernizujac sie i automatyzujac – uwalnia znaczne rezerwy sily roboczej, z czasem wchlaniane przez rozwijajacy sie sektor uslug. Wzrost zaludnienia w tym sektorze nie moze jednak powstrzymac postepujacej deglomeracji, gdyz instytucje swiadczace uslugi (w szczególnosci oswiatowe i socjalne) zblizaja sie do nowych miejsc osadnictwa.
Zjawiska te prowadza nieuchronnie do przestrzennej ekspansji miast, ich laczenia sie i powstawania wielkich obszarów zurbanizowanych.
Urbanizacja w KWR weszla juz na dobre w faze reurbanizacji. Charakteryzuje sie ona zupelnym przewartosciowaniem czynników urbanizacji oraz konsekwencjami zaprzeczajacymi niekiedy tradycyjnemu rozumieniu tych zjawisk.
Wytworami procesów urbanizacji sa rozwiniete uklady miast, czesto funkcjonalnie ze soba powiazanych oraz aglomeracje miejskie i wielkie zespoly metropolitalne o róznym charakterze, które integrujac sie, moga utworzyc megapolis.
Aglomeracja miejska jest to zespól jednostek osadniczych, którego potencjal gospodarczy i ludnosciowy oraz powiazania funkcjonalne ilosciowo i jakosciowo róznia sie od innych elementów ukladu osadniczego kraju (regionu). Aglomeracje dziela sie na monocentryczne i policentryczne.
Aglomeracja monocentryczna posiada jeden obszar centralny, o dominujacej koncentracji ludnosci i funkcji spoleczno – gospodarczych oraz niejednokrotnie kilka pierscieni zewnetrznych, wyraznie podporzadkowanych centrum. W aglomeracji tego typu gestosc zaludnienia oraz intensywnosc zycia spoleczno – gospodarczego wyraznie maleja w miare oddalania sie od centrum (np. aglomeracje Paryza, Londynu, Berlina i Warszawy).
Aglomeracja policentryczna – konurbacja (np. Górnoslaski Okreg Przemyslowy, Zaglebie Ruhry, Zaglebie Donieckie) sklada sie z wielu równorzednych pod wzgledem potencjalu demograficznego i gospodarczego obszarów centralnych, które podporzadkowaly sobie mniejsze osrodki satelitarne. Konurbacje uksztaltowaly sie w wyniku koncentracji przemyslu i ludnosci, glównie na obszarach wydobycia surowców mineralnych.
W miare postepujacych zmian struktury ekonomicznej, wyrazajacych sie modernizacji i automatyzacji przemyslu oraz we wzroscie znaczenia uslug najpierw trzeciego, a nastepnie czwartego sektora, a takze w wyniku podnoszenia sie stopy zyciowej ludnosci oraz burzliwego rozwoju motoryzacji indywidualnej i systemów komunikacji publicznej, aglomeracje ekspanduja przestrzennie, tworzac uklady metropolitalne. Procesy integracyjne zachodzace w tych ukladach prowadza z czasem do powstania nowych jakosciowo struktur funkcjonalno - przestrzennych, które nazwano megapolis.
Megapolis powstaje w wyniku laczenia sie stref zabudowy jednorodzinnej i zwiazanych z nia uslug rozwijajacych sie wokól poszczególnych metropolii i duzych miast. Obecnie na swiecie wyróznia sie 4 inne obszary megalopolis:
- Sansan Megalopolis (San Francisko, San Jose, Sacramento, Los Angeles, San Bernardino, Santa Barbara, San Diego)
- Okreg Przyjeziorny w USA i Kanadzie (Milkwaukee- Chicago- Gary- South Bend- Toledo- Detroit- Cleveland- Buffalo- Hamilton- Tronto)
- W Japonii (Jokohama i Osaka- Kioto- Kobe)
- W krajach Beneluksu (Bruksela- Antwerpia, Breda, Rotterdam- Utrecht- Amsterdam)
-
1. szpuncer - 1300 pkt. -
2. prezes778 - 1108 pkt.
-
3. michalek - 1035 pkt. -
4. xavi - 948 pkt. -
5. krzysiek - 910 pkt.