Zasada działania silnika spalinowego
Silnik spalinowy - silnik wykorzystujący sprężanie i
rozprężanie czynnika termodynamicznego (gazu) do wytworzenia momentu
obrotowego lub siły. Sprężany jest gaz "zimny", a rozprężany
— "gorący". Do sprężenia gazu zimnego zużywana jest mniejsza
ilość energii mechanicznej niż uzyskuje się z rozprężania. Z tego
powodu energia uzyskana z rozprężania zużywana jest do sprężania gazu i
do napędu dowolnej maszyny. Gorący gaz uzyskuje się w wyniku spalenia
paliwa, stąd nazwa: silnik spalinowy.
Ogólna teoria działania silników - spalinowych
Czynnik "zimny", często powietrze zassane z otoczenia, jest sprężane, a
w wyniku sprężania rośnie jego ciśnienie i temperatura. Sprężony gaz
ogrzewany jest poprzez spalanie paliwa do stosunkowo wysokiej
temperatury. "Gorący" gaz rozprężany jest w cylindrze z ruchomym
tłokiem lub/i turbinie. Uzyskana z rozprężania gorącego gazu energia
mechaniczna wystarcza na pokrycie zapotrzebowania energii do sprężenia
gazu "zimnego" i do napędu dowolnej maszyny.
Sprężanie i rozprężanie gazu może odbywać się zarówno w
maszynach przepływowych jak i tłokowych. Jeśli wykorzystujemy maszyny
przepływowe mamy do czynienia z silnikiem turbinowym, składającym się z
osobnych elementów: sprężarki, komory spalania i turbiny.
Jeśli silnikiem naszym jest maszyna tłokowa, to proces sprężania,
spalania paliwa i rozprężania gorącego czynnika odbywa się cyklicznie w
jednej przestrzeni ograniczonej tłokiem, głowicą i ściankami cylindra
(silnik tłokowy).
Podstawowe pojęcia, oraz wartości charakteryzujące silniki spalinowe:
· GMP – Górne martwe położenie -
położenie gdzie tłok jest najbardziej oddalony od wału korbowego
· DMP – Dolne martwe położenie - moment
maksymalnego zbliżenia tłoka do wału korbowego
· Skok tłoka – przemieszczenie tłoka między GMP a
DMP
· Suw – ruch tłoka od GMP do DMP lub od DMP do GMP
· Pojemność całkowita cylindra – pojemność
cylindra gdy tłok znajduje się w DMP
· Pojemność komory spalania - pojemność cylindra gdy tłok
znajduje się w GMP
· Pojemność skokowa cylindra – jest to
różnica pomiędzy pojemnością całkowitą cylindra, a
pojemnością komory sprężania
· Pojemność skokowa silnika – zsumowana pojemność
skokowa wszystkich cylindrów, wyrażana w centymetrach
sześciennych (cm³, ccm)
· Stopień sprężania - stosunek przestrzeni nad tłokiem w
końcowej fazie ssania do przestrzeni nad tłokiem w końcowej fazie
sprężania. Stopień sprężania obliczamy ze wzoru: E = \frac{V_c}{V_k}
· Prędkość obrotowa - wielkość określająca ilość
obrotów wału korbowego na minutę. Jednostka: \omega
=\frac{n}{t} \,\,\left[ \frac{\text{obr}}{\text{min}}\right]
· Maksymalny moment obrotowy - maksymalny moment obrotowy
przekazywany z wału silnika do układu napędowego
· Moc silnika - stosunek wykonywanej pracy do czasu jej
wykonania. Jednostki mocy:
1) 1 KM = 0,736 kW
2) 1 kW = 1,36 KM
Budowa silników tłokowych - Wszystkie silniki spalinowe
tłokowe zbudowane są z takich samych elementów
przystosowanych tylko do konkretnego przeznaczenia danego silnika.
Podstawowym elementem silnika jest kadłub, gdzie umieszczone są
cylindry z tłokami, gdzie dochodzi do zamiana energii chemicznej na
mechaniczną. Oprócz tego w kadłubie całkowicie lub częściowo
umieszczone są następujące układy:
· układ korbowy - jego funkcja polega na zamianie
posuwisto-zwrotnego ruchu tłoka w cylindrze na ruch obrotowy wału
korbowego;
· układ rozrządu - manewruje procesem napełniania
cylindrów świeżą mieszaniną paliwowo-powietrzną albo samym
powietrzem a także opróżnianiem cylindrów ze
spalin;
· układ zasilania - dzięki niemu cylinder jest zaopatrywany
w mieszankę paliwa oraz powietrza albo osobno paliwo i powietrze
· układ smarowania - uzupełnia olej pomiędzy
współpracujące ze sobą części silnika, w celu zmniejszenia
oporów oraz tarcia;
· układ chłodzenia - dzięki niemu utrzymywana jest najlepsza
temperatura silnika, która daje możliwość ekonomicznej pracy;
· układ zapłonowy (wykorzystuje się go jedynie w silnikach z
zapłonem iskrowym) - wywołuje zapłon mieszaniny, zbudowany jest z
maszyny, która wywołuje iskrę zapłonową;
· układ rozruchowy - wykorzystuje się go do uruchamiania
silnika, bardzo często jest to rozrusznik elektryczny.
Typy silników spalinowych tłokowych - Silniki te dzieli się
ze względu na ich odmienne cechy, które w fundamentalny
sposób odróżniają jedne silniki od drugich.
1) Najpierw podzielimy silniki ze względu na stopień sprężenia
mieszaniny w cylindrze. Podział jest następujący:
· niskoprężne
· wysokoprężne
W silnikach niskoprężnych stopień sprężenia jest w przedziale 6,5-11,
natomiast wysokoprężnych 14-22. Tak faktycznie o przynależność do
konkretnej grupy ma wpływ sposób zapalania mieszaniny. W
silnikach z zapłonem iskrowym jako paliwa wykorzystuje się benzyny albo
jej mieszaniny. Do silnika zasysana jest z gaźnika mieszanina
paliwowo-powietrzna, później pod wpływem iskry dochodzi do
jej spalenia. Silniki niskoprężne można nazywać także(wymiennie):
benzynowymi albo iskrowymi. W silnikach wysokoprężnych zapłon następuje
automatycznie. Odbywa się to w ten sposób, że do cylindra
zasysane jest czyste powietrze, które pod wpływem sprężenia
ogrzewa się do takiego stopnia, że dochodzi do automatycznego zapłonu
paliwa. Silniki stosujące tą zasadę działania nazywamy silnikami Diesla.
2) Następna klasyfikacja wynika ze rodzaju pracy:
· silniki dwusuwowe - suw pracy w nich przypada na każdy
obrót wału korbowego
· silniki czterosuwowe - suw pracy przypada na dwa obroty
wału korbowego.
3) Następna klasyfikacja uwzględnia liczbę cylindrów:
· silniki jednocylindrowe
· silniki wielocylindrowe
4) Natomiast ze względu na sposób chłodzenia dzielimy
silniki na:
· chłodzone powietrzem
· chłodzone cieczą
5) Silniki tłokowe możemy również podzielić zależnie od
ulokowania zaworów na:
· dolnozaworowe
· górnozaworowe
Zasada działania silnika z zapłonem samoczynnym (silnik wysokoprężny)
-Czterosuwowe albo dwusuwowe silniki z zapłonem samoczynnym zwane także
silnikami Diesla cechują się mniejszym niemal o 30% spalaniem paliwa,
tańszym użytkowaniem a także dużą wytrzymałością. Ich główną
cechą jest to, że nie mają świecy, która produkuje iskrę.
Zapłon mieszaniny paliwowej następuje automatycznie pod wpływem
wysokiego ciśnienia. Zasada pracy takiego silnika podzielona jest na
cztery suwy i przedstawia się następująco:
1 – Tłok
2 – Zawór ssący
3 – Zawór wydechowy
Silnik_czterosuwowy-idea.jpg
1 - Suw dolotu - Podczas przemieszczania się tłoka z górnego
maksymalnego położenia w stroną wału korbowego przez otwarty
zawór dolotu zasysane jest do cylindra oczyszczone powietrze
2 - Suw sprężenia - w momencie gdy tłok ułoży się w dolnym maksymalnym
położeniu zmienia swój kierunek. Jednocześnie zostaje
zamknięty zawór dolotu powietrza. Występuje sprężenie
powietrza do ciśnienia 3-4,5 Mpa, i co za tym idzie ogrzanie do
temperatury 530-730C. Przy końcu tego suwu, w momencie gdy powietrze
jest maksymalnie sprężone dochodzi do wtryśnięcia rozpylonego paliwa,
które następnie zostaje wymieszane z powietrzem, gwałtownie
odparowuje a także automatycznie się zapala.
3 - Suw pracy - Podczas spalania temperatura oraz ciśnienie wzrasta się
niemal trzy razy. Pod działaniem tak wysokiego ciśnienia tłok
przemieszczony zostaje z górnego maksymalnego położenia do
dolnego maksymalnego położenia. Wykonywana jest wówczas
praca dzięki temu silnik może dalej pracować. Gazy podczas tego suwu
rozprężają się do całego cylindra.
4 - Suw wylotu - Końcowy etap pracy silnika polega na otwarciu zaworu
wylotowego przez który wydobywają się spaliny poza silnika.
Tłok przemieszcza się w tym czasie z dolnego do górnego
maksymalnego położenia. Gdy tłok jest w górnym położeniu
proces zaczyna się powtarzać i następuje po raz kolejny suw dolotu.
Zasada działania silnika z zapłonem iskrowym ( silnik niskoprężny) - W
czterosuwowym silniku gaźnikowym do cylindra zasysana jest podczas suwu
ssania mieszanina wyprodukowana w odrębnym pojemniku - gaźniku. Złożona
jest ona z pary oraz drobnych kropel paliwa pomieszanych z powietrzem.
Podczas kolejnego suwu mieszanina ta zostaje sprężona, rośnie jej
ciśnienie a także temperatura. Pod koniec suwu sprężania pomiędzy
elektrodami świecy zapłonowej przeskakuje iskra elektryczna, zapalająca
przyrządzoną mieszaninę. Płomień gwałtownie rozchodzi się po całej
przestrzeni spalania, ciśnienie gazów rośnie do 30-50
kg/cm2, natomiast temperatura zawiera się w przedziale 1800-25000C.
Suw pracy i wydechu odbywa się w silniku gaźnikowym tak samo, jak w
silniku wysokoprężnym.
Obciążenie silnika gaźnikowego normuje się ilością dostarczanej do
cylindra mieszaniny paliwa z powietrzem. Kompozycja mieszaniny, tj.
stosunek ilości paliwa i powietrza, jest niemal stały, co jest
konieczne, by był możliwy zapłon mieszaniny od iskry świecy.
Zasada działania silnika dwusuwowego z zapłonem iskrowym - Dwusuwowy
silnik z zapłonem iskrowym wykorzystywany jest na ogół w
motocyklach. Czasami wykorzystuje się go także do napędu maszyn
rolniczych o małym zmówieniu na moc. W silniku dwusuwowym
dokonanie pełnego cyklu pracy odbywa się podczas dwóch
suwów tłoka, zatem w czasie jednego obrotu wału korbowego.
Jest to możliwe przy zastosowaniu skrzyni korbowej silnika do wstępnego
sprężania mieszaniny paliwowo-powietrznej.
1 - W momencie gdy tłok silnika przemieszcza się z DMP do GMP, w
uszczelnionej skrzyni korbowej powstaje podciśnienie. Gdy tłok odsłoni
okna kanału dolotowego, połączonego z rurą dolotową, do skrzyni
korbowej zostaje zassana mieszanka paliwowo-powietrzna wyprodukowana w
gaźniku.
2 - W cylindrze ma miejsce w tym czasie sprężanie ładunku zassanego w
poprzednim cyklu pracy. Jest to suw sprężania. Na krótko
przed dojściem tłoka do GMP następuje zapłon mieszaniny i zaczyna się
suw pracy. Tłok, przemieszczając się od GMP do DMP, zamyka okno kanału
dolotowego i sprawia że wstępne sprężanie mieszaniny będącej w skrzyni
korbowej.
Przy końcu suwu rozprężania tłok odsłania na początek okno kanału
wylotowego, dzięki temu umożliwia wylot spalin z cylindra, a
później natomiast okno kanału przelotowego, łączącego
cylinder ze skrzynią korbową. Przez kanał przelotowy przepływa teraz
sprężona wstępnie w skrzyni korbowej mieszanina, która
zajmuje cylinder silnika i wypycha do kanału wylotowego resztki spalin.
Nazywano zostało tzw. przepłukiwaniem cylindra. Zakańcza się ono, w
momencie tłok przemieści się po raz kolejny w górę i zamknie
na początku okno kanału przelotowego, a później okno kanału
wylotowego. Od tego momentu zaczyna się w cylindrze sprężanie
mieszaniny. W skrzyni korbowej produkuje się w tym momencie
podciśnienie. Przy kolejnym ruchu tłoka do GMP dolna jego krawędź
odsłania okno kanału dolotowego i do skrzyni korbowej napływa
mieszanina, konieczna do wykonania kolejnego cyklu pracy.
Zasada działania silników z krążącym tłokiem - Silnik z
krążącym tłokiem zbudowany został przez Feliksa Wankla w 1960r., nazwa
jego pochodzi od jego nazwiska. Silnik nazwano silnikiem Wankla.
Posiada ona całkowicie inną konstrukcję niż inne jednostki napędowe
.Ogromną zaletą jest usunięcie masy układu korbowego przez co silnik
jest o wiele lżejszy. Tłok ma kształt trójgraniasty dokonuje
planetarnego ruchu względem obudowy silnika i można podzielić go na
trzy komory robocze.
W czasie jednego pełnego obrotu tłoka w każdej komorze roboczej
wykonywane są cztery zmiany objętości odpowiadające czterem suwom
czterosuwowego silnika.
Każda z przestrzeni roboczych połączona jest po kolei z kanałem
dolotowym, umożliwiając proces zasysania mieszaniny. Przy dalszym ruchu
tłoka objętość komory maleje, co sprawia sprężenie mieszaniny. Pod
koniec sprężania mieszanina zapala się od iskry elektrycznej. Sprężone
gazy napierają na tłok wprawiając go tym samym w ruch obrotowy.
Pojemność komory powiększa się sukcesywnie, a w momencie gdy tłok
odsłoni okno kanału wylotowego, sprężone gazy wydostają się do
atmosfery. Po otwarciu kanału dolotowego do komory napływa świeża
mieszanina i obieg powtarza się od nowa.
Aby w pełni korzystać z serwisu należy się zalogować. Jeżeli jeszcze nia masz konta na
przygotowany.pl, zapraszamy do
rejestracji!
Publikując własne opracowania zbierasz punkty, dzięki czemu masz dostęp do większości zasobów serwisu przygotowany.pl