6.Natalia Iwin 2a
Temat:Uśmierzanie bólu (leki, środki przeciwbólowe, opiaty) – pozytywy i negatywy.
Człowiek od zawsze odczuwał bólzwiązany z chorobą lub mechanicznym uszkodzeniem ciała, jednak dopiero zrozwojem farmacji nauczył się go świadomie zwalczać. Ból jest to rodzaj czuciawynikający z aktualnego lub potencjalnego uszkodzenia tkanek przez szkodliwebodźce, które w odpowiednim natężeniu pobudzają receptory bólowe. Każda osobaodczuwa go inaczej, a zależy to od tolerancji na ból, progu czucia, czynnikówspołecznych i kulturalnych oraz wcześniejszych doświadczeń. Ból można rozróżnićwobec 3 kryteriów. Według miejsca powstania: powierzchniowy (na skórze),głęboki (mięśnie, stawy) oraz trzewny (w narządach wewnętrznych); czasutrwania: ostry (do 3 miesięcy) i przewlekły; ze względu na charakter: ostry,tępy, palący i kłujący. Ten nieprzyjemny rodzaj czucia ma na celu ostrzeganieprzed chorobą, a jego ustępowanie oznacza proces zdrowienia. Ludzki organizmmoże bardzo indywidualnie na niego zareagować. Najczęstszymi objawami sąpocenie, zmiany tętna, oddychania, motoryki jelit.
Ciało człowieka samo potrafiwyprodukować substancje uśmierzające lub nasilające uczucie bólu. Do tychpierwszych należą endorfiny, dynorfiny oraz enkefaliny, a do drugiej grupyprostaglandyny. Dzisiejsze leki przeciwbólowe albo udają naturalne dlaorganizmu substancje przeciwbólowe albo wpływają na produkcje związków oprzeciwnym działaniu. Dzięki tym mechanizmom można leki podzielić nanarkotyczne i nienarkotyczne. Do narkotycznych zaliczamy opioidy, do którychnależą leki o bardzo silnym i natychmiastowym działaniu. Jednocześniewprowadzają pacjenta w stan błogości oraz poprawiają mu samopoczucie. Jednaktrzeba pamiętać, ze od nich można się bardzo łatwo uzależnić, dlatego ichużycie jest ograniczone. Medykamenty nienarkotyczne uzależniają tylko wsporadycznych przypadkach, ale za to są dużo słabsze. Wszystkie działają wpodobny sposób, czyli blokują enzym cyklooksygenazę, która jest konieczna doprodukcji prostaglandyn. Głównymi przedstawicielami tej grupy są paracetamoloraz kwas acetylosalicylowy. W nadmiarze nawet one mogą powodować zaburzeniefunkcji wątroby, nerek, a u astmatyków skurcze oskrzeli. Leczenie przeciwbólowema na celu doprowadzenie do stanu, gdy nie odczuwa bólu oraz zachowujesprawność umysłową i psychiczną.
W 1986 roku Światowa OrganizacjaZdrowia wprowadziła tzw. drabinę analgetyczną, która dzieli środkiprzeciwbólowe na trzy stopnie w zależności od siły ich działania. Do pierwszegostopnia należą słabe i średnie specyfiki oraz te wspomagające działanieopioidów. Są nienarkotyczne. Najczęściej spotykany paracetamol zostałwprowadzony już w 1893r. Pochodzi on od fenacetyny, która działa podobnie, alebardziej toksycznie. Stosuje się go w walce z bólami mięśni, stawów, zębów,głowy oraz przy zwalczaniu stanów gorączkowych. Drugim przykładem substancji ztej grupy jest ibuprofen, czyli pochodna kwasu propionowego o takim samym działaniu,co paracetamol. Do jego działań niepożądanych należą nudności, wymioty, świąd izaburzenia odczuwania smaku. Drugi stopień to słabe leki opioidowe, z którychnajbardziej znane to kodeina, tramadol oraz petydyna. Kodeina, czyli C18H21NO3to pochodna morfiny, substancja o białej barwie i temperaturze topnienia155˚C. W leczeniu podaje się fosforan kodeiny. W porównaniu do morfiny rzadziejprowadzi do uzależnienia. Wchodzi w skład wielu leków złożonych z np. kofeiną, ibuprofenem,paracetamolem lub kwasem acetylosalicylowym. Może powodować obrzęk płuc,wymioty, depresję ośrodka oddechowego oraz suchość w jamie ustnej. Tramadol tolek syntetyczny opioidowy działający ośrodkowo i wykazujący działanieprzeciwkaszlowe. Najczęściej podaje się go przy przewlekłych bólachpooperacyjnych oraz nowotworowych. Do jego efektów ubocznych należą uczuciezmęczenia i oszołomienia, ograniczenie sprawności psychofizycznej, nadmiernepocenie się. Petydyna ma działanie ok. 6-krotnie słabsze od morfiny, alesilniej uwalnia histaminę oraz bardziej destabilizuje układ krążenia. Jestpodawana dopiero, gdy słabsze leki już nie pomagają, przeważnie przydolegliwościach pooperacyjnych oraz nowotworowych, podczas drobnych zabiegówchirurgicznych lub jako element premedykacji przed operacją. Może doprowadzićdo zaburzeń oddychania, hipotonii ortostatycznej, retencji moczu,przemijających omamów lub stanu dezorientacji. Trzecim i ostatnim stopniem tejdrabiny są silne leki opioidowe, czyli morfina, fentanyl i metadon. Morfina tonajważniejszy alkaloid wchodzący w skład opium. Ma właściwości narkotyczne, silnieprzeciwbólowe i przeciwkaszlowe. W medycynie używa się je w postaci tabletek,jako chlorowodorek morfiny oraz siarczan morfiny do iniekcji. Zbyt dużedawkowanie może doprowadzić nawet do śpiączki z porażeniem układu oddechowego.Głównie stosuje się ją przy zwalczaniu bólu o pochodzeniu nowotworowym. Do pochodnychmorfiny należą kodeina- eter metylowy, tebaina- eter di metylowy, heroina-pochodna diacetylowa. Lek może przez wiele lat nie wywoływać zmian ani worganizmie ani w zachowaniu pacjenta. Jednak po dłuższym okresie przyjmowaniamoże wystąpić otępienie, osłabienie woli, ograniczenie celów życiowych dopogoni za morfiną, zaburzenia sprawności psychicznej oraz objawy psychotyczne.Fentanyl to bardzo silny syntetyczny lek przeciwbólowy o działaniu 100 razymocniejszym od morfiny. Stosuje się go tylko przy bólach przewlekłych iopornych na leczenie, znieczuleniu chorych z grup zwiększonego ryzykapoddawanym skomplikowanym operacjom. Do jego działań niepożądanych możnazaliczyć hipotensję, wymioty, zaburzenia rytmu serca oraz depresję układuoddechowego. Metadon to lek drugiego poziomu w leczeniu bólów nowotworowych,stosowany również w detoksykacji chorych uzależnionych od opioidów.
W przeszłości jako lekówprzeciwbólowych używano również substancji obecnie uważanych za nielegalne oraznarkotyczne. Opium służyło kiedyś jaki specyfik nasenny, uspokajający,umarzający ból. Podawano je w postaci nalewki alkoholowej (laudanum) albopalono. Zawiera w sobie ok. 25 czynnych składników stosowanych obecnie w medycynienp. morfinę, kodeinę, narkotynę. Heroina (C21H23NO5)również była kiedyś powszechnie dostępna jako lekarstwo. Produkowała ją firmaBayer, która później również rozpoczęła produkcję Aspiryny. W 1898 rokuwprowadzono heroinę do ogólnego użytku, zapewniając, że jest bezpieczna i nieuzależnia. Jednak z czasem do lekarzy zaczęły się zgłaszać osoby uzależnione odtego leku. W wyniku czego firma Bayer musiała zaprzestać produkcji heroiny jużw 1913 roku. W Wielkiej Brytanii nadal jest dostępny lek na bazie diamorfiny wpostaci chlorowodorku jednak wskazaniem do jego stosowania jest przewlekły bólu osób w stanie agonalnym. W czystej postaci heroina jest białą, sypką bezwonnąsubstancją o gorzkim smaku i temperaturze topnienia 173˚C. W porównaniu domorfiny charakteryzuje się szybszym i silniejszym działaniemfarmakodynamicznym. Wpływa depresyjnie na układ nerwowy, znosi odczucie bólu,wywołuje euforię, senność, błogą empatię, wprowadza w stan niewrażliwości naprzykre doznania.
Sięgając po leki przeciwbólowetrzeba kierować się rozsądkiem. Wiele z nich zawiera te same substancje czynne,więc nie należy brać kilku różnych leków na raz. Większość również negatywnieoddziałuje na śluzówkę co może doprowadzić do problemów z układem pokarmowym.Niektóre z nich z czasem mogą doprowadzić do anemii albo niewydolności nerek.Zbyt częste przyjmowanie leków może obniżyć sprawność psychoruchową. Wartorównież pamiętać, że kofeina nasila działanie środków przeciwbólowych oraz niewolno łączyć ich z alkoholem, gdyż może być to zgubne dla wątroby. Czasrozpoczęcia działania takich leków wacha się od 20 do 60 minut więc nie powinnosię brać kolejnej tabletki po 5 minutach, ponieważ pierwsza nie zaczęła jeszczew pełni działać. Leków dostępnych bez recepty nie można przyjmować dłużej niż 3dni. Jeżeli w tym czasie nie pomogą, należy zgłosić się do lekarza. Tylko dawkiróżnią leki od trucizn. W nadmiernych ilościach nawet witamina C może byćtrucizną. Leki przeciwbólowe są pomocne, ale trzeba je zażywać uważnie lubnajlepiej pod opieka lekarza.
-
1. szpuncer - 1300 pkt. -
2. prezes778 - 1108 pkt.
-
3. michalek - 1035 pkt. -
4. xavi - 948 pkt. -
5. krzysiek - 910 pkt.