Do pierwiastków 15 grupy układu okresowego należą: azot N, fosfor P, arsen As, antymon Sb i bizmut Bi. W miarę wzrostu liczb atomowych pierwiastków następuję wzrost ich właściwości metalicznych. Azot i fosfor są typowymi niemetalami, arsen i antymon półmetalami, natomiast bizmut jest metalem.. Azot jest gazem a pozostałe pierwiastki to ciała stałe tworzące odmiany alotropowe. Azotowce są mało reaktywne. Wszystkie te pierwiastki w powłoce walencyjnej swych atomów mają 5 elektronów z orbitali s2 p3.
Właściwości kwasowe tlenków azotowców maleją wraz ze wzrostem liczby atomowej pierwiastka. Tlenki azotu (z wyjątkiem NO) i tlenki fosforu mają charakter kwasowy. Trójtlenki arsenu i antymonu reagując z kwasami i zasadami wykazują charakter amfoteryczny. Trójtlenek bizmutu rozpuszcza się w kwasach tworząc sole bizmutowe, co wskazuje na jego właściwości zasadowe.Azot w stanie wolnym zajmuje 78% objętości powietrza. Ponadto w przyrodzie występuję w postaci związków, głównie soli, jak np. saletra amonowa lub potasowa.Wchodzi w skład białek, enzymów i chlorofilu.Azot na skalę przemysłową otrzymuje się przez destylację frakcyjną powietrza. Azot jest gazem bezbarwnym, bez smaku i zapachu. Jest lżejszy od powietrza. Silnie oziębiony daje się skroplić, słabo rozpuszcza się w wodzie. Przede wszystkim azot używany jest do produkcji amoniaku , a z niego kwasu azotowego i sztucznych nawozów.Amoniak,jest łatwo skraplającym się gazem, dobrze rozpuszczalnym w wodzie. Gaz ten jest bezbarwny i ma gryzący zapach, który często odczuwa się przy stajniach i stosach obornika, gdzie amoniak powstaje w wyniku rozkładu substancji organicznych.Otrzymywanie amoniaku:
W laboratorium łatwo otrzymuje się amoniak przez ogrzewanie soli amonowych, np. chlorku amonowego, NH4Cl, z mocną zasadą, np. wodorotlenkiem sodowym lub wapniowym:
2NH4Cl + Ca(OH)2 CaCl2 + 2H2O + 2NH3(g)
Główną przemysłową metodą wytwarzania amoniaku jest metoda Habera, polegająca na bezpośredniej reakcji azotu z wodorem pod wysokim ciśnieniem w obecności katalizatora.
Związki tlenowe azotu:Znane są związki azotu reprezentujące wszystkie jego stopnie utlenienia od -3 do +5. Niektóre z tych związków to:Tlenki azotu- Tlenek dwuazotu (podtlenek azotu), N2O, otrzymuje się przez ogrzewanie azotanu amonowego:NH4NO3 ->2H2O + N2OTlenek dwuazotu wdychany przez krótki czas, wywołuje stan podniecenia, dlatego nazwany został gazem rozweselającym. Dłuższe jego wdychanie powoduje utratę przytomności; gaz ten zmieszany z powietrzem lub tlenem stosuje się jako środek znieczulający przy operacjach. - Tlenek azotu, NO, Tlenek azotu jest bezbarwnym, trudno skraplającym się gazem. Łączy się on łatwo z tlenem, tworząc gaz o czerwonobrunatnym zabarwieniu, dwutlenek azotu, NO2. - Dwutlenek azotu, NO2, gaz bezbarwny, który można otrzymać przez rozkład azotanu ołowiowego w wyniku ogrzania:2Pb(NO3)2 ->2PbO + 4NO2 + O2 - Trójtlenek dwuazotu, N2O3, jest bezwodnikiem kwasu azotawego; kwas ten tworzy się podczas rozpuszczania trójtlenku dwuazotu w wodzie:N2O3 + H2O-> 2HNO2
- Pięciotlenek dwuazotu, N2O5, bezwodnik kwasu azotowego, nietrwały; rozkłada się samorzutnie w temperaturze pokojowej na dwutlenek azotu i tlen. Kwas azotowy-Kwas azotowy, HNO3, jest bezbarwną cieczą, mocnym kwasem, w roztworze wodnym całkowicie dysocjowanym na jony wodorowe i azotanowe (NO3-). Jest silnym środkiem utleniającym. Działa na skórę i zabarwia ja na żółto.W laboratorium można otrzymać kwas azotowy ogrzewając azotan sodowy z kwasem siarkowym:NaNO3 + H2SO4 ->NaHSO4 +HNO3 Fosfor występuje w przyrodzie tylko w postaci związków chemicznych, wchodzi w skład apatytów i fosforytów. Fosfor jest ważnym pierwiastkiem biogennym, W organizmach zwierzęcych znaczne ilości fosforu znajdują się w związkach tworzących kości, uzębienie, rdzeń kręgowy i mózg.Rośliny czerpią fosfor z ziemi, którą z uwagi na jej wyjałowienie należy zasilać nawozami mineralnymi.Fosfor tworzy kilka odmian alotropowych, z których najważniejszymi są fosfor biały i fosfor czerwony.Fosfor biały jest białą, miękką jak wosk masą. W wodzie nie rozpuszcza się, rozpuszcza natomiast w eterze, tłuszczach, a szczególnie dobrze w dwusiarczku węgla CS2.Jest bardzo aktywny, na powietrzu łatwo się utlenia, w stanie silnie rozdrobnionym zapala się samorzutnie w atmosferze powietrza już w temperaturze pokojowej. Z tego powodu musi być przechowywany pod wodą.Fosfor czerwony ma różne zabarwienie, w zależności od warunków otrzymywania. Jest też dużo mniej aktywny od fosforu białego. Na powietrzu zapala się dopiero po ogrzaniu do temperatury powyżej 400 °C.Najtrwalszą odmianą jest fosfor czarny. Odmiana ta ma szarą barwę, metaliczny połysk, przewodzi ciepło i prąd elektryczny.Fosfor biały stosowany jest niekiedy jako trucizna na gryzonie.Tlenki fosforu- Sześciotlenek czterofosforu, P4O6, który otrzymuje się przez spalanie fosforu przy ograniczonym dopływie powietrza.- Dziesięciotlenek czterofosforu, P4O10, tworzy się w wyniku spalania fosforu przy swobodnym dostępie powietrza. Z woda reaguje gwałtownie z wytworzeniem kwasu fosforowego. W laboratorium używany jest jako środek suszący do gazów.Kwas fosforowyNajważniejszym kwasem fosfory jest kwas fosforowy, H3PO4 (tzw. kwas ortofosforowy). Arsen w przyrodzie występuje w stanie wolnym oraz w postaci związków,występuje w kilku odmianach: żółtej, czarnej i szarej. Najtrwalszą odmianą jest odmiana szara, zwana też metaliczną, gdyż przewodzi prąd elektryczny. Arsen szary jest substancją krystaliczną, kruchą. Ogrzewany sublimuje, nie topi się.Jego pary przypominają zapach czosnku.Arsen i wszystkie jego związki są trujące. Metaliczny arsen ma nieliczne zastosowania. Dodany do miedzi zwiększa jej twardość i połysk. Dodatek 0,5% arsenu do ołowiu zwiększa jego twardość, co wyzyskano do produkcji śrutu. Lecz w złocie arsen nie jest pożądany, gdyż takie złoto staje się kruche. Arsen stosowany jest także do wyrobu stopów łożyskowych. Większe znaczenie mają jego związki. Niektóre są stosowane w medycynie, wiele zaś jako trucizny służy do walki ze szkodnikami lub jako gazy bojowe. Niektóre związki arsenu mają zastosowanie jako farby mineralne.
Arsen tworzy z tlenem tlenki takie jak fosfor. Najbardziej znanym z tych tlenków jest trójtlenek arsenu As203 - zwany także arszenikiem. Arszenik jest białą substancją. Jest trujący, lecz można się uodpornić, w pewnym stopniu, na działanie tej trucizny. Zwykle już 0,06g tego tlenku działa śmiertelnie. Jeżeli jednak stale spożywa się drobne jego ilości, można organizm przyzwyczaić do tej trucizny. Arszenik stosowany jest w medycynie. Służy także do odbarwiania zielonego szkła. Antymon występuje w przyrodzie w stanie wolnym lub w postaci związków, z których najpospolitszy jest antymonit Sb2S3. Używano go jako barwnika do brwi i rzęs.Trwałą odmianą jest odmiana metaliczna, tzw. antymon metaliczny. Jest to srebrzyście biały, o silnym połysku metalicznym, kruchy metal. Przewodzi prąd elektryczny. Na powietrzu nie ulega zmianie, stopiony pali się.Bizmut występuje w przyrodzie w stanie wolnym oraz w postaci związków. Bizmut to czerwony, błyszczący i tak kruchy metal, że daję się proszkować. Topi się w temp. 271°C. Stopiony bizmut krzepnąc zwiększa swą objętość podobnie jak woda. Przewodzi prąd elektryczny. Rozpuszcza się tylko w kwasach utleniających.Ciekły bizmut jest używany w reaktorach jądrowych jako ciecz chłodząca.

• Biologia
• Chemia
• Ekonomia
• Fizyka
• Geografia
• Historia
• Informatyka
• Język angielski
• Język niemiecki
• Język Polski
• Marketing
• Matematyka
• Medycyna
• Muzyka
• Pedagogika
• Plastyka
• Prawo
• Przedsiębiorczość
• Psychologia
• Religia
• Socjologia
• Socjologia
• Statystyka
• WOS
• Zarządzanie
• Zarządzanie i marketing
• Inne

• 
  1. szpuncer - 1300 pkt.
• 
  2. prezes778 - 1108 pkt.
• 
  3. michalek - 1035 pkt.
• 
  4. xavi - 948 pkt.
• 
  5. krzysiek - 910 pkt.